Informacje dla dzieci i młodzieży

ULOTKA DLA DZIECI I MŁODZIEŻY

Prezentowany materiał przedstawia zapisy Ustawy o ochronie danych osobowych /UODO/ przydatny dla każdego ucznia korzystającego z portali www oraz komunikatorów internetowych.

1. Wstęp

Gwarancją ochrony danych osobowych jest Art. 1. 1. UODO, który mówi, iż „Każdy ma prawo do ochrony dotyczących go danych osobowych”. Pamiętaj, że dane osobowe związane z Tobą lub znajomymi, podlegają prawnej ochronie.

Co ważne w myśl Art. 2.2. UODO ochrona ta dotyczy  przetwarzania danych osobowych, zarówno w systemach informatycznych, ale także w kartotekach, skorowidzach, księgach, wykazach i w innych zbiorach ewidencyjnych. Każdy portal proszący Cię przed przystąpieniem do swojego grona, ma obowiązek zagwarantowania, iż Twoje dane i Twój wizerunek będą poprawnie chronione. Jest to o tyle ważne, iż zapewne denerwują Cię maile nie na interesujący Cię temat, tzw. spam i jak każdy nie życzysz sobie, aby dane o Tobie, Rodzinie, Opiekunach trafiały w nieodpowiednie ręce.

2. Co to są „Dane osobowe” w myśl UODO?

Art. 6.  UODO wskazuje, iż za dane osobowe uważa się wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej. Osobą możliwą do zidentyfikowania jest osoba, której tożsamość można określić bezpośrednio lub pośrednio, w szczególności przez powołanie się na numer identyfikacyjny albo jeden lub kilka specyficznych czynników określających jej cechy fizyczne, fizjologiczne, umysłowe, ekonomiczne, kulturowe lub społeczne.

Pamiętaj samo imię i nazwisko nie identyfikuje osoby fizycznej /Ciebie, znajomego/ ale każde określenie pozwalające na weryfikację, typu: „Adam Kowalski, mój kumpel z trzeciego piętra”, „mój kolega Adam, jest uczniem mojej szkoły, chodzi do klasy 3a”, „Adam Kowalski, syn nauczyciela z polskiego” w sposób pośredni pozwalają identyfikować osoby.  Staraj się nie przekazywać informacji, które nie są niezbędne do prowadzenia rozmowy czy podtrzymania znajomości. Informacje o osobach, miejscach wypoczynku, kieszonkowym, które dostajesz i samochodach którymi jeżdżą najbliżsi mogą być dla kogoś bardzo ciekawe. Pamiętaj, nie każdy pyta Cię mając dobre intencje. Często osoba pytająca o Ciebie, Twój rozkład dnia czy upodobania, ma chęć pozyskania informacji, aby zrobić Ci krzywdę.

3. Jak obowiązki muszą być spełnione, aby chronić Twoje dane?

Obowiązkiem Administratora Danych /np. Dyrektora szkoły, Właściciela portalu/ zgodnie z Art. 26. 1. UODO  jest dołożenie szczególnej staranności w celu ochrony interesów osób, których dane dotyczą, a w szczególności jest obowiązany zapewnić, aby dane te były:

• przetwarzane zgodnie z prawem,
• zbierane dla oznaczonych, zgodnych z prawem celów i niepoddawane dalszemu przetwarzaniu niezgodnemu z tymi celami,
• merytorycznie poprawne i adekwatne w stosunku do celów, w jakich są przetwarzane, 
• przechowywane w postaci umożliwiającej identyfikację osób, których dotyczą, nie dłużej niż jest to niezbędne do osiągnięcia celu przetwarzania.

Cóż to oznacza dla Ciebie? Ano tyle, że osoba odpowiedzialna może przetwarzać Twoje dane tylko w określonym celu. Jeśli zgodzisz się na umieszczenie swoich danych w portalu to portal nie może przesłać Twoich danych do portalu kolejnego. Zawsze musisz wyrazić na to zgodę oraz/lub zostać o tym poinformowany.

4. Dane wrażliwe – są naprawdę wrażliwe:

Art. 27. 1. UODO wskazuje nam dane wrażliwe, tzn. sensytywne i mówi wprost, że „zabrania się przetwarzania danych ujawniających pochodzenie rasowe lub etniczne, poglądy polityczne, przekonania religijne lub filozoficzne, przynależność wyznaniową, partyjną lub związkową, jak również danych o stanie zdrowia, kodzie genetycznym, nałogach lub życiu seksualnym oraz danych dotyczących skazań, orzeczeń o ukaraniu i mandatów karnych, a także innych orzeczeń wydanych w postępowaniu sądowym lub administracyjnym”. 

Jeżeli w ankiecie zobaczysz pytania typu: „jakie poglądy ma Twój Rodzic?”, „do jakiej partii politycznej należy wujek?”, „czy palisz papierosy?”, „czy Twój brat był skazany?” – zastanów się kilka razy zanim odpowiesz. Czy portal, na którym dobrze się masz bawić naprawdę musi znać na te pytania odpowiedzi? Moim zdaniem nie.

5. Przepisy karne UODO – pozwalają Cie lepiej chronić.

Przepisy karne UODO  są opisane w art. 49-55 UODO, gdzie sankcjonowane jest:

Art. 49. - przetwarzanie w zbiorze danych osobowych, choć ich przetwarzanie nie jest dopuszczalne albo do których przetwarzania nie jest uprawniony,

Art. 50. - przechowywanie w zbiorze danych osobowych niezgodnych z celem utworzenia zbioru,

Art. 51.  – udostępnianie danych lub umożliwianie dostępu do nich osobom nieupoważnionym,

Art. 52.  - naruszanie choćby nieumyślnie obowiązku zabezpieczania ich przed zabraniem przez osobę nieuprawnioną, uszkodzeniem lub zniszczeniem,

Art. 53.  - niezgłaszanie do rejestracji zbioru danych,

Art. 54.  - niedopełnianie obowiązku poinformowania osoby, której dane dotyczą, o jej prawach lub przekazania tej osobie informacji umożliwiających korzystanie z praw przyznanych

Jeśli zorientujesz się, że Twoje dane osobowe są przetwarzane w sposób niewłaściwy możesz spróbować dochodzić swoich praw, możesz to zrobić poprzez swojego opiekuna prawnego.

6. Czy z informacją możesz zrobić wszystko?

Co istotne i ważne, korzystając z sieci Internet powinieneś wiedzieć, że część zachowań jest nielegalnych a opisuje to szczegółowo Ustawa „Kodeks Karny” z dnia 6 czerwca 1997r., w części dotyczącej „przestępstw przeciwko informacji”.

Art. 267.  KK w § 1 mówi, iż „Kto bez uprawnienia uzyskuje dostęp do informacji dla niego nieprzeznaczonej, otwierając zamknięte pismo, podłączając się do sieci telekomunikacyjnej lub przełamując albo omijając elektroniczne, magnetyczne, informatyczne lub inne szczególne jej zabezpieczenie, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2”.

§ 2. Tej samej karze podlega, kto bez uprawnienia uzyskuje dostęp do całości lub części systemu informatycznego.

§ 3. Tej samej karze podlega, kto w celu uzyskania informacji, do której nie jest uprawniony, zakłada lub posługuje się urządzeniem podsłuchowym, wizualnym albo innym urządzeniem lub oprogramowaniem.

§ 4. Tej samej karze podlega, kto informację uzyskaną w sposób określony w § 1--3 ujawnia innej osobie.

Pamiętaj, jeśli ktoś założył system zabezpieczający swój komputer lub założył hasło, nie masz prawa łamać tych zabezpieczeń.

Art. 268. § 1. Kto, nie będąc do tego uprawnionym, niszczy, uszkadza, usuwa lub zmienia zapis istotnej informacji albo w inny sposób udaremnia lub znacznie utrudnia osobie uprawnionej zapoznanie się z nią, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

§ 2. Jeżeli czyn określony w § 1 dotyczy zapisu na informatycznym nośniku danych, sprawca podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

§ 3. Kto, dopuszczając się czynu określonego w § 1 lub 2, wyrządza znaczną szkodę majątkową, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

§ 4. Ściganie przestępstwa określonego w § 1-3 następuje na wniosek pokrzywdzonego.

Uważaj! Zmiana oceny w elektronicznym dzienniku jest nielegalna!

Art. 268a. § 1. Kto, nie będąc do tego uprawnionym, niszczy, uszkadza, usuwa, zmienia lub utrudnia dostęp do danych informatycznych albo w istotnym stopniu zakłóca lub uniemożliwia automatyczne przetwarzanie, gromadzenie lub przekazywanie takich danych, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

Uważaj! Zniszczenie prezentacji nauczycielowi lub koledze jest nielegalne!